ISO 9606 — Lasserskwalificatie volgens de Europese Norm

NEN-EN-ISO 9606 is dé Europese norm voor het kwalificeren van lassers. Als uw bedrijf werkt onder EN 1090, ISO 3834 of PED, dan zijn geldige lasserskwalificaties volgens ISO 9606 vrijwel altijd verplicht. Zonder geldige kwalificatie mogen uw lassers niet zelfstandig werken aan gecertificeerd laswerk.

Bij LMK Nederland begeleiden wij bedrijven en lassers bij het behalen, verlengen en hercertificeren van lasserskwalificaties conform ISO 9606 — voor alle lasprocessen (TIG, MIG/MAG, elektrode, SAW) en alle materiaalgroepen (staal, aluminium, koper, nikkel, titanium). Wij zijn geen opleiding — wij keuren, beoordelen en certificeren vakmanschap dat er al is.

ISO 9606 is de internationale norm die beschrijft hoe lassers worden getoetst en gecertificeerd. De norm stelt eisen aan de kwalificatieproef: welk proefstuk, welke positie, welk materiaal, welke dikte, welk lasproces en welke beproevingsmethoden. Na een geslaagde proef ontvangt de lasser een persoonsgebonden certificaat (LK/WPQ) dat exact aangeeft waarvoor hij gekwalificeerd is.

De norm bestaat uit vijf delen, elk voor een specifieke materiaalgroep:

• ISO 9606-1 — Staal en nikkellegeringen. Veruit het meest toegepaste deel. Verplicht bij EN 1090, ISO 3834 en PED.
• ISO 9606-2 — Aluminium en aluminiumlegeringen. Essentieel voor scheepsbouw, transport en gevelbouw.
• ISO 9606-3 — Koper en koperlegeringen. Voor elektrische toepassingen, warmtewisselaars en leidingwerk.
• ISO 9606-4 — Nikkel en nikkellegeringen. Voor chemische installaties, petrochemie en energiecentrales.
• ISO 9606-5 — Titanium, zirkonium en hun legeringen. Voor luchtvaart, medische technologie en chemische industrie.

De huidige versie is ISO 9606-1:2017. Sinds 2023 is voor PED-toepassingen (categorie II en hoger) een geaccrediteerde kwalificatie conform ISO 17024 verplicht — een belangrijke verscherping die veel bedrijven raakt.

ISO 9606 is verplicht zodra er normatieve eisen gelden aan uw laswerk. Concreet:

• EN 1090 (staalconstructies met CE-markering) — Elke lasser die werkt aan dragende staal- of aluminiumconstructies moet een geldige LK hebben conform ISO 9606. Geldt voor alle uitvoeringsklassen (EXC2, EXC3, EXC4).
• ISO 3834 (bedrijfscertificering laswerk) — Een van de kerneisen van ISO 3834 is dat alle lassers gekwalificeerd zijn conform ISO 9606.
• PED (Pressure Equipment Directive) — Voor drukapparatuur categorie II en hoger zijn geaccrediteerde lasserskwalificaties verplicht. Sinds 2023 conform ISO 17024.
• Opdrachtgeverseisen — Steeds meer opdrachtgevers, inspectiebureaus en classificatiemaatschappijen eisen geldige ISO 9606-kwalificaties, ook wanneer dit niet wettelijk verplicht is.
• Aanbestedingen — Bij publieke en private aanbestedingen is het overleggen van geldige lasserskwalificaties vrijwel standaard.

De kwalificatieproef volgens ISO 9606 verloopt in vaste stappen:

1. Bepaling geldigheidsgebied — Vooraf wordt vastgesteld welk lasproces, materiaal, dikte, diameter en positie op het certificaat moeten staan. De keuze van het proefstuk bepaalt het geldigheidsgebied: een slim gekozen proefstuk kan een breed toepassingsgebied afdekken.

2. Proeflasuitvoering — De lasser maakt het proefstuk onder toezicht van een examinator of toezichthouder. De lasomstandigheden worden gedocumenteerd.

3. Keuring en beproeving — Het proefstuk wordt beoordeeld via visuele inspectie en — afhankelijk van de norm en het toepassingsgebied — radiografisch onderzoek (RT), ultrasoon onderzoek (UT), buigproeven, breukproeven of macroscopisch onderzoek.

4. Certificaat — Bij een positief resultaat ontvangt de lasser een persoonsgebonden LK-certificaat met exact vastgelegd geldigheidsgebied.

LMK Nederland begeleidt elke stap — van de strategische keuze van het proefstuk tot de afgifte van het certificaat.

ISO 9606-1 kent drie certificaattypen met verschillende geldigheidsduren:

Type A — Herkwalificatie elke 3 jaar (of 2 jaar onder ISO 17024) De lasser moet een volledig nieuwe proeflas maken onder toezicht van een examinator. Dit is de meest gangbare optie bij geaccrediteerde kwalificaties (verplicht voor PED cat. II+).

Type B — Verlenging elke 2 jaar op basis van productielassen De lasser hoeft geen nieuw proefstuk te maken. In plaats daarvan worden twee productielassen uit de laatste 6 maanden beproefd via RT of UT. Het certificaat wordt verlengd als de resultaten positief zijn. Deze optie bespaart tijd en kosten maar vereist goede administratie.

Type C — Doorlopend geldig (onder voorwaarden) Het certificaat blijft geldig zolang het bedrijf een geverifieerd kwaliteitssysteem heeft conform ISO 3834-2 of -3, en de lasser aantoonbaar actief blijft op het gekwalificeerde proces. Deze optie is niet beschikbaar onder ISO 17024.

Halfjaarlijkse bevestiging — Ongeacht het certificaattype moet de werkgever elke 6 maanden bevestigen dat de lasser actief is gebleven op het gekwalificeerde proces. Zonder deze bevestiging vervalt het certificaat.

Wij adviseren welk type het best past bij uw situatie en zorgen dat uw verlengingen op tijd worden ingepland.

• Advies over geldigheidsgebied — Welk proefstuk levert de breedste dekking op? Wij adviseren de slimste combinatie van proces, materiaal, dikte en positie.
• Proeflasopzet en toezicht — Volledige coördinatie van de kwalificatieproef, inclusief materialen en lasnaadvoorbereiding.
• Keuring en beoordeling — Visuele inspectie, NDT en/of destructieve proeven conform de norm.
• Certificaat en documentatie — Geldig LK-certificaat inclusief adviesrapport.
• Verlengingen — Wij bewaken uw verlengingstermijnen en plannen tijdig in.
• Afname op locatie of in ons testcentrum — Flexibel en snel.